We fix it with Ai
Op iedere filmset bestaat het gezegde: we'll fix it in post. Dit jaar hoor ik er een variant op: we fix it with Ai. Soms ironisch, soms serieus. Ik gebruik het zelf dagelijks en weet daardoor precies waar het ophoudt.
Op iedere filmset bestaat het gezegde "we'll fix it in post." Wat je niet goed hebt, fix je later in de montage. Dit jaar hoor ik er een variant op: we fix it with Ai. Soms ironisch, soms serieus. Ik gebruik het zelf dagelijks en weet daardoor precies waar het ophoudt.
De drie kinderen die er niet waren
Een paar weken geleden filmde ik voor Het Gele Laarsje, een kinderkledingbeurs. Het probleem: kinderen filmen voor commercieel werk betekent toestemming van ouders, quitclaims, gedoe met andere merken op de gefilmde kleding, en het risico dat een kind net niet die kant op kijkt die je nodig hebt.
Ik filmde een leeg shot van de locatie met mijn eigen camera. Daar maakte ik een screenshot van. In Nano Banana plakte ik drie kinderen in met de juiste kleding van het merk. Die nieuwe foto liet ik bewegen met Kling. Drie kinderen die perfect in de lens kijken, alleen de kleding dragen die we wilden tonen, geen quitclaims, geen ouder die later belt dat hij zijn kind liever niet in een commercial wil.
Niemand die de video zag, heeft het gemerkt.
Is dat valsspelen?
Eerlijk antwoord: een beetje. De filmindustrie speelt al sinds de jaren vijftig vals als het eindresultaat voor de kijker beter wordt.
Het ijsblokje in vrijwel elke drank-commercial is van acryl. Het smelt niet onder de hete lampen. De stoom op een biefstuk komt vaak van een vernevelaar net buiten beeld. De "tevreden klant" in een corporate video is regelmatig een betaalde figurant. Een setlocatie is gebouwd om er echt uit te zien. Geen bedrog. Vakmanschap.
Ai is het nieuwste gereedschap in die traditie. De voorwaarde blijft dezelfde: het eindresultaat moet voor de kijker beter zijn dan zonder de truc. Anders is het zinloos.
Hoe ik Ai gebruik in 2026
Ai is in mijn werkflow een versterker geworden. Het laat me meer doen, sneller schakelen met klanten, en shots maken die anders buiten budget of buiten bereik lagen. Geen vervanger van wat ik kan, een vergroter ervan. Hieronder concreet, per onderdeel van de productie.
Nano Banana
Voor stills. De Google-tool waarmee ik beelden genereer en in echte camerabeelden plak. De drie kinderen van Het Gele Laarsje kwamen hieruit.
Ook productshots die anders een studio met meerdere belichtingen zouden vereisen.
Kling
Om die stills te laten bewegen. Interessanter nog: om een bestaande still uit mijn eigen videomateriaal een camerabeweging te geven die ik niet kon draaien.
Een crane-shot, een bolt-cam, een orbit rond een product. Normaal motion-control robots à duizenden euro's per dag. Het lukt niet altijd in één keer, maar vaak zit het er dichtbij genoeg.
Ai-voiceover
Text-to-voice als placeholder voordat we een echte stem inhuren. De klant hoort de feel al staan in de testmontage en kan in één middag verschillende stemkleuren uitproberen om er een te vinden die bij het merk past. Daarna boeken we een echte voiceover-acteur die in die richting zit.
De voiceover-mensen verkopen hun stemmen inmiddels zelf aan Ai-platforms. Het verschil is bijna niet meer te horen. Voor de uiteindelijke productie kies ik nog steeds een mens, omdat een mens net iets meer raakt in z'n intonatie. Als dat verschil straks verdwijnt, is het een eerlijke vraag waarom je het niet zou doen.
Claude en ChatGPT
Voor scriptstructuur, mailwerk, en (misschien verrassend) voor klanten zelf. Ik raad regelmatig aan om eerst zélf met een chatbot een videoscript te laten maken. Het dwingt je om voor jezelf helder te krijgen wat je wilt vertellen.
Met tien jaar ervaring kan ik daar bij de eerste kop koffie al op meedenken: wat wel kan, wat niet, wat te lang wordt. Laat de chatbot vijf scriptversies genereren en combineer die met je eigen ideeën. Een brainstormpartner die nooit moe wordt.
Daarnaast: auto-ondertiteling, transcripties van interviews, color-referenties en mood frames. Allemaal kleine tijdwinsten die bij elkaar opgeteld een dag per maand schelen.
Audio enhancer: de lifesaver
Twee jaar geleden was slechte audio het einde van een opname. Vergeten een deadcat (de harige windbescherming) op je richtmicrofoon te zetten? Een lavalier die los is geschoten? Achtergrondgeluid van een airco die je niet kon uitzetten? Pech. Ofwel terugkomen voor een nieuwe opname, ofwel het materiaal half onbruikbaar.
Nu fixen we dat in Ai. Met een schuifje verminder of verhoog ik achtergrondgeluid. Muziek die in de ruimte stond te spelen filter ik eruit. Een stem die met een goedkope camera-mic is opgenomen klinkt met één klik alsof hij in een studio zat. De tools voor audio enhancement worden elk jaar weer beter dan ik verwachtte. Soms redden ze een opname die je anders gewoon kwijt was geweest.
Ik moest ooit twee mensen tegelijk interviewen die naast elkaar voor de camera zaten. Allebei een eigen lavalier-microfoon. Op set kon ik maar met één tegelijk meeluisteren. Eenmaal op kantoor bleek dat één van de mics tijdens het interview was uitgevallen. De man had op een gegeven moment zijn telefoon uit zijn binnenzak gepakt en daarbij per ongeluk het kabeltje losgetrokken. Eén stem was er gewoon niet meer.
Vroeger had ik dat interview opnieuw moeten draaien, met excuses naar de klant en de twee geïnterviewden. Nu kon ik zijn stem reconstrueren uit de microfoon van de persoon náást hem. Ai haalde zijn geluid eruit, filterde de andere stem weg, en leverde een bruikbare track op. Bij het bekijken hoor je het niet meer. De video is af, de klant blij.
Slechte audio is het ergste wat er op een set mis kan gaan. Een beeld dat net iets minder mooi is, vergeven kijkers wel. Een stem die je niet goed kunt verstaan: weg ben je. Audio enhancement is daarom het stuk Ai dat ik niet meer wil missen. Een vangnet voor de momenten dat er op set iets misgaat. Er gaat altijd wel iets mis.
"Ai is toch gratis?"
Klanten denken vaak dat Ai video goedkoper maakt. Een algoritme rekent niet per uur, dus de productie zou vanzelf voordeliger moeten worden.
Dat klopt niet. Ai is juist een extra kostenpost. Een Kling-abonnement, generatie-credits voor Nano Banana, een audio enhancer met betaalde laag, ElevenLabs voor stem-experimenten, een Adobe-suite die elk jaar duurder wordt. Samen zijn die abonnementen een aparte rekening bovenop al het productiegereedschap dat ik al had.
Daar komt bij dat Ai-resultaten zelden in één klik goed zijn. Je genereert, kijkt of het klopt, stuurt bij, genereert opnieuw, monteert een stuk eruit, koppelt het aan echt materiaal, kleurt het tot het past. Soms sneller dan de oude weg, soms langzamer. Gratis is het nooit.
Wat Ai wél doet: een opname redden die anders helemaal opnieuw gedraaid moest worden. Een shot mogelijk maken waar je anders een crane voor moest huren. Een placeholder leveren waardoor de echte voiceover-sessie sneller en gerichter verloopt. Ai verschuift kosten en maakt dingen haalbaar die anders boven budget waren. Rekeningen verdwijnen er niet door.
De juiste vraag is dus niet "is dit goedkoper met Ai?" maar "wat krijg ik voor mijn budget dat anders niet kon?"
De gouden regel: niemand mag het zien
Natuurlijk is het leuker om een shot zelf te maken. Op locatie staan, het juiste licht afwachten, met de hoofdpersoon werken. Daarvoor ben ik dit vak ingegaan. Dat blijft altijd de eerste keuze.
Ai gebruik ik voor de shots die anders te duur of fysiek onmogelijk zouden zijn. Voor een placeholder die de klant helpt om sneller te beslissen. Voor het gladmaken van iets dat in de opname net niet helemaal werkte. Nooit als hoofdgerecht.
Het mooiste eindresultaat: een video die bestaat uit echte beelden van echte mensen, met Ai alleen voor de camerabewegingen, transitions en effecten die we anders niet hadden kunnen draaien. Onzichtbaar geïntegreerd. De kijker voelt alleen de kwaliteit, niet hoe die tot stand kwam.
Wat ik bewust níet aan Ai overlaat
Niet alle Ai-tools komen mijn werkflow binnen. Drie bewuste keuzes.
Volledige Ai-montage
Daar pas ik voor. Regie en oog voor detail moeten in mijn handen blijven, niet in die van een algoritme dat raadt wat een goede cut is.
Een video die ik aflever moet voelen als mijn project, niet als dat van een model. Ik heb mijn eigen stijl, mijn eigen ritme, mijn eigen idee over hoe lang een shot mag ademen.
Daar wil ik trots op zijn als ik het bestand exporteer.
Automatische color grading
Idem. Kleur is sfeer.
Dat zet ik met de hand zodat het bij het verhaal past, niet op de standaardvoorkeur van een model.
Ai-stemklonen voor hele voiceovers
Hier ben ik streng. Een complete tekst inspreken met een gekloonde stem voelt fout: voor de stemacteur, voor de klant, voor mij.
Tenzij het puur reparatie is. Een geïnterviewde noemde ooit dat een auto vijftienduizend kilo woog, terwijl hij vijftienhonderd bedoelde. Door één woord uit zijn eigen stem te reconstrueren konden we dat corrigeren in de montage. Scheelde een rit Leeuwarden-Amsterdam voor één re-take. Dát soort fixes wel.
Een volledige stem klonen voor commerciële inzet: nee.
Smaak en oordeel zijn juist het werk dat Ai niet voor je doet. Wie alles op de standaardvoorkeuren laat staan, levert standaardvoorkeur-werk.
Tegelijk juich ik andere Ai-toepassingen van harte toe. De tool die automatisch alle uhm's en eh's uit een interview knipt, bijvoorbeeld. Daar was ik vroeger uren mee bezig. Nu doet een algoritme het in twintig seconden, beter dan ik handmatig kon.
Dat is precies waar Ai op zijn sterkst is: vervelend, repetitief werk dat geen creatieve keuze vereist. Geef mij dat soort tools, en geef mij de tijd terug om aan de keuzes te besteden die wél tellen.
Waar Ai nog steeds vastloopt
Er zijn drie dingen die geen model voor je doet, en die zijn juist het werk waar ik twee dagen voor inplan in plaats van twee uur.
Het vertrouwen winnen van een hoofdpersoon
Een ondernemer die zijn levenswerk moet uitleggen voor de camera is na de eerste take meestal nog gespannen.
Pas na een uur koffie, een paar mislukte zinnen en wat ontspannen gesprek vergeet hij dat de camera draait. Dan komen de zinnen die je echt kunt monteren.
Geen tool vervangt dat moment.
Het juiste moment herkennen op locatie
Een blik tussen twee mensen die net iets te lang duurt. Een lach die spontaan ontstaat. Een meeuw die op precies het juiste moment voorbijvliegt. Een vlag die wappert op de cadans van een nummer dat nog niet bestaat.
Ai kan bij die opname een montage voorstellen. De opname zelf vraagt iets anders: het moment zien aankomen en er met je camera bij zijn. Dat is filmmaken.
De "why" van een merk vastleggen
Niet wat een bedrijf doet, maar waarom. Niet de producten, maar de mensen die ze maken en waarom ze er trots op zijn.
Dat zit in keuzes die je tijdens de opname maakt: wie laat ik praten, wat film ik wel en niet, welke kant ga ik op met het verhaal.
Ai kan een gegenereerde fabriek tonen. Een mens kan tonen waarom iemand zijn fabriek liefheeft.
Echte momenten kun je niet genereren
Ai verzint moeiteloos een commercial. Een bruiloft filmt het niet. Geen evenement. Geen ondernemer die voor het eerst over zijn bedrijf vertelt zonder script. Geen herinnering die zich vormt op het moment dat ze gefilmd wordt. Ai legt geen echt leven vast.
Een volledig gegenereerde video is bovendien herkenbaar voor wie er al een paar heeft gezien. Iets aan de belichting, de bewegingen, de gezichten dat nét niet klopt. Voor wie het niet kan benoemen voelt het toch leeg, alsof er niemand achter de camera stond, omdat er niemand achter de camera stond.
In mijn werkflow is Ai iets anders geworden dan ik zelf had voorzien. Geen vervanger van de camera. Een gereedschap voor de montage. Iets wat in de fase ná de opname binnenkomt, om beelden te verlengen, te repareren, te versterken, of in te vullen wat we niet hebben kunnen draaien.
Ai heeft een gevaarlijke kant. Die heeft montage ook altijd gehad. Een goede editor kan een fragment verknippen, de context weglaten, en je iets anders laten zeggen dan je bedoelde. Dat is wat montage altijd al deed: keuzes maken in wat de kijker wel en niet ziet. Ai is daarin geen nieuwe technologie, maar een nieuwe schil over een oude discipline. Vraag bij iedereen die met video voor je werkt, Ai of niet, wie de keuzes maakt en waarom.
Slot
Als cameraman riepen we wel eens naar elkaar op set: "we fixen het in post!" Een geintje voor wat we niet meer konden draaien, en de zekerheid dat in de montage altijd nog wat te corrigeren viel.
Tegenwoordig roep ik tegen mezelf: "we fixen het in post, met Ai." De gedachte erachter is dezelfde, alleen de gereedschapskist is groter geworden.
Een echte cameraman achter een echte camera. Echte mensen voor de lens. Geluid van een goede microfoon op de juiste plek. Daarna fixen we wat er nog ontbreekt. Soms in post, soms met Ai, vaak met beide. De momenten zelf vangen we nog steeds op de ouderwetse manier.
Want zonder die momenten valt er niets te fixen.
